Genel

Çağın Ötesindeki Beyin: Leonardo da Vinci

June 29, 2021

Leonardo da Vinci 15 Nisan 1452 tarihinde evlilik dışı bir çocuk olarak dünyaya gelmiştir. Doğduğu yıl babası başka bir kadınla evlendiği için çocukluk yıllarını annesiyle sonrasında ise büyükanne ve büyükbabası ile geçirmiştir. Büyükannesi ve büyükbabasını ard arda kaybettikten sonra babasıyla birlikte Floransa’da yaşamaya başlamıştır. Babasının eşi tarafından aileye kabul edilse de hiçbir zaman benimsenmemiştir.  Leonardo da Vinci gayrimeşru olarak doğduğu için üniversiteye gitme hakkı yoktur. Çok küçük yaşlarda resim yapmaya başlayan Leonardo resmi matematik ve geometri ile birleştirmiştir. Hatta bu konu hakkında birkaç kaynakta şöyle bahsedilmektedir; İlk öğrencilik zamanında en ünlü matematikçilerden biri olan hocası Benedetto dell’Abaco ile tartışmaya girmiş ve hocasının fikirlerini tamamen çürütmüştür.

Leonardo da Vinci ve Resim Hayatı

Leonardo’nun resim yeteneğini ilk fark eden kişi babasıdır ve zamanın ressamlarından biri olan Andrea del Verrocchio’nun yanında eğitim almasını sağlamıştır. Andrea del Verrocchio, Baldovinetti’den resim Donatello’dan da heykel dersleri alarak pek çok önemli ressama da öğretmenlik yapmıştır. Andrea del Verrocchio’nun yanında çıraklık yapmaya başlaması sayesinde diğer ünlü ressamlarla da tanışma şansı bulmuştur. Leonardo’nun ilk işi Verrocchio’nun yapmakla meşgul olduğu “İsa’nın Vaftizi” isimli büyük eserde sol alt köşesine melek çizmek olmuştur. Birkaç kaynağa göre Leonardo’nun melek çiziminden sonra tablonun son halini gören Verrocchio Leonardo’nun yeteneği karşısında tekrardan hayran kalmıştır.

Verrocchio’ya çıraklık yaptıktan sonra uzun yıllar boyunca Milano Dükü Sforza’nın hizmetinde çalışmıştır. Milano Dükü Sforza’ya yazdığı ama yollamadığı mektup tüm zamanların en iyi iş başvurusu olarak kabul edilmektedir. Bunun sebebi ise; heykeller, köprüler, gemiler yapacağını söylemesidir. Milano Dükü için uzun yıllar çalıştıktan sonra, 16 yıl boyunca İtalya’yı gezdi ve başka çalışmalar yaptı. 1503 yılında Mona Lisa’yı resmetmeye başlamış ve bu tabloyu gittiği her yere götürmüştür. 1504 yılında Leonardo babasını kaybetmiş ve kardeşleri hiçbir zaman Leonardo’yu ailenin içinde kabul etmediklerinden mirastan pay alamamıştır. Ancak Leonardo’nun amcası tüm servetini ölmeden önce Leonardo’ya bırakmıştır. 1513 ve 1516 yılları arasında Roma’da yaşarken Papa’nın kadavralar üzerinde çalışma yapılmasını yasaklayana kadar anatomi ve fizyoloji dallarıyla ilgilenmiştir. 1516 yılında Kral I. Francis, Leonardo’dan Fransa’nın baş ressamı, mimarı ve mühendisi olmasını istemiştir. 1517 yılında sağ eline kısmi felç inmiştir. Kaynaklara göre Leonardo da Vinci 2 Mayıs 1519 tarihinde Kral I. Francis’in kollarında vefat etmiştir.

Leonardo da Vinci’nin Defteri (Codex Leicester)

Leonardo da Vinci’nin birçok alana ilgisi ve yeteneği vardı ve birden fazla alana aynanda yönelmesi yüzünden birçok işi yarım kalıyordu. 1490 yılından itibaren çalışmalarını ve eskizlerini bir deftere kaydetmeye başlamıştır. Çoğu kişi Leonardo da Vinci’nin şifreleri sevdiğini bilir ve bu defterde de notlarını sağdan sola doğru yazmıştır. Ancak bu yöntemi tercih etme sebebi o dönemlerde mürekkepler zor kuruduğundan eli ile sıvamamak içindir. Defteri okumak için ayna kullanmamız gerekmektedir. Leonardo da Vinci’nin vefatından sonra bu defter müzeler ve koleksiyoncular tarafından toplanıp saklanmıştır. 1994 yılında bir açık arttırmada Bill Gates tarafından defter 30.8 milyon dolara satın alınmıştır. Bu defter içinde Leonardo da Vinci’nin hidrolik, suyun hareketi, jeoloji ve astronomi üzerine bazı çalışmaları bulunur. da Vinci'nin defteri

 

 

Leonardo da Vinci’nin İstanbul İçin Fikirleri

Beyazid Haliç’e ve Boğaz’a bir köprü yaptırmak istemektedir. Bu köprülerin hemen yapılması için uzmanlarla görüşmeye de başlamıştır. Leonardo da Vinci’de bu isteği duymuş ve birkaç taslak bile oluşturmuştur. Leonardo da Vinci henüz bu işi yapması için kimsenin seçilmediğini öğrenince II. Beyazid’e bu mektubu yazmıştır:

Acizleri, efendimizin Galata’dan İstanbul’a bir köprü kurdurmak için teşebbüse geçtiklerini işittim. Lakin bu işe ehil bir kimse bulamadıklarını öğrendim. Bu işten anlayan kulunuz, arzularınızı gerçekleştirebilir. Köprü, yüksek bir kemer üzerine kurulacaktır. Fakat bu kadar yüksek kemerli bir köprü üzerinden kimsenin geçmek cesaretini gösteremeyeceğini düşündüğüm için kenarlarını tahta parmaklıklarla örteceğim. Kemeri, o kadar yüksek tasarlamamın sebebi, altından yelkenlilerin rahatça geçebilmeleri içindir.

 Efendimiz Hazretleri irade buyururlarsa, Anadolu sahiline kadar uzayacak, gerektiğinde açılır kapanır bir köprü dahi inşa edebilirim. Burada su daima hareket halinde olduğundan kenarların aşınmaması için bir çare düşündüm. Bununla su akıntısı dirsek ve kenarlara zarar vermeyecektir. İnşallah Sultan Hazretleri, bu aciz kulunun sözlerine inancını bağışlar da onu her zaman hizmetlerinde görmeyi arzular ve cevap vermek lütuflarını esirgemezler.

 

Mektubun 3 Temmuz da yazıldığı bilinmektedir ancak mektup yazılış tarihinden tam dört ay sonra saraya ulaşmıştır. Haliç ve Boğaz için tasarladığı köprü taslağı Institute de France Kütüphanesinde yer alan Leonardo Kodeksi’nde sergilenmektedir. Taslaklara bakılınca Boğaz için açılıp kapanan bir köprü tasarlamıştır. Araştırmalara göre bu planların gerçekleşmeme sebebi Osmanlının 18.yüzyıla kadar Batılı mühendis ve bilim adamlarıyla çalışmaya izin verilmemesidir. Haliç için tasarlanan köprü tasarımı, birebir aynısı olmasa da Norveç’te yapılmıştır. Haliç Köprüsü Boğaz Köprüsü

 

Leonardo da Vinci’nin En Bilindik Eserleri

  • Mona Lisa Mona Lisa

Leonardo da Vinci’nin Mona Lisa tablosu günümüzde en çok ilgi gören tablolardan biridir. Yıllardır detaylı olarak incelenen Mona Lisa tablosunun hala çözülemeyen sırları bulunmaktadır. Mona Lisa diye bildiğimiz kişi Francesco del Giocondo adlı kişizadenin eşidir. Da Vinci’nin tabloya 1503 yılında başladığı ve 1506 yılında bitirdiği tahmin edilmektedir. Ancak bazı kaynaklara göre 1517 yılına kadar tablo üstünde ufak değişiklikler yapmış olabileceği düşünülmektedir. Da Vinci’nin resmi tamamladıktan sonra gittiği her yere yanında götürdüğünden de bahsedilmektedir.

Da Vinci resimde sfumato tekniğini kullanmıştır, yani tonların birbiri içinde eritilmesiyle yumuşak etki yaratmayı amaçlayan bir boyama tekniğiyle keskin dış çizgili biçimleri bu teknik sayesinde yumuşaklık kazandırmıştır. Aynı zamanda da Vinci sfumato tekniğini uygulayan ilk kişidir. Tablo piramitler, üçgenler ve altın oranlı diktörgenlerin kullanılmasıyla oluşmuştur. Tablo Fransız Kralı I.Francis tarafından satın alınmış ve 1797 yılından beri Paris’te bulunan Louvre Müzesinde sergilenmektedir. Dünyanın en değerli resimlerinden biri olan Mona Lisa, Guinness Dünya Rekorunu 1962’de 100 milyon ABD doları ile tarihte bilinen en yüksek sigorta değerine sahiptir.

 

  • The Baptism of Christ (İsa’nın Vaftizi) İsa'nın Vaftizi Leonardo

İsa’nın Vaftizi tablosu, da Vinci’nin Verrocchio’nun yanında çıraklık yaptığı dönemde San Salvi Kilisesi rahipleri tarafından sipariş edilmiştir. Bu tablo yağlıboya tekniğiyle yapılmıştır. Da Vinci tabloda sadece sol altta bulunan melekleri çizmiştir. Hz. İsa, İncil’e göre Ürdün’de bulunan Şeria ırmağının yanında vaftizci Yahya tarafından vaftiz edilmiştir. Sağ tarafta duran kişi vaftizci Yahya’yı temsil etmektedir. Yahya’nın sol elinde “Ecce Agnis Dei” yani “Tanrı’nın ışığı üzerinde olsun” anlamına gelen bir kuşak bulunmaktadır. İsa’nın başında ışıklarla birlikte inen beyaz güvercin Tanrı’yı temsil etmektedir. Sol alt tarafta bulunan melekler ise yardımcı meleklerdir. Tabloda bir adet gri güvercin bulunmaktadır. İncil’deki anlatıma göre yerde siyah bir yılan bulunmaktaymış ve İsa vaftiz edildikten sonra Tanrı’nın ışığı gözükünce oradan kaçtığından bahsedilmiş. Tablodaki gri güvercininde o siyah yılanı temsil ettiği söylenir.

 

  • The Last Suppor (Son Akşam Yemeği) Son Akşam Yemeği Leonardo

Leonardo da Vinci, Son Akşam Yemeği tablosunu Milano Dükü Sforza’nın isteği üzerine yapmıştır. Milano Dükü Sforza bu tabloyu İtalya-Milan’da Santa Maria Della Grazie Manastarının yemek salonuna asılması için yaptırtmıştır. Son Akşam Yemeği tablosu duvara tempera boyama tekniği ile yapılmış ve döneminin en kötü çalışma örneği olarak görülmüştür. Bunun sebebi ise kullanılan yöntemden dolayı meydana gelen hasarlardır. Orijinal resmin çok azı günümüze kadar gelmiştir, bizim bildiğimiz birçok restorasyondan geçerek 1999 yılında tamamlanmış halidir. Tablo Hz. İsa’nın çarmıha gerilmesinden önceki gün 12 Havarisiyle birlikte yediği son akşam yemeğini anlatmaktadır. Bu yemek sırasında İsa onlardan birinin kendisine ihanet edeceğini açıkladığını andaki Havarilerin şaşkınlığı gözlemliyoruz. Havarilerin şaşkınlığı ve hayal kırıklığı o kadar iyi yansıtılmıştır ki tek kişiye odaklanmamız mümkün değildir. Masada yer alan şarap İsa’nın kanını, ekmek ise bedenini simgelemektedir. Bu eser hakkında birçok varsayım bulunmaktadır. Bunlardan en çok dikkat çeken, İsa’nın solunda Magdalalı Meryem’in yani karısının yer almasıdır. Resme baktığımızda kıyafetlerinin aynı renk olduğunu sadece zıt şekilde giyindiklerini ve birbirlerini tamamladıkları düşünülmektedir. Aralarındaki boşluğa dikkatli bakıldığında Kutsal Kadehi yani çocuklarını simgelediği düşünülmektedir.

  • Vitruvius Man (Vitruvius Adamı) Vitruvius Adamı Leonardo

Leonardo da Vinci’nin anatomi alanıyla ilgilendiğinden bahsetmiştik ve Vitruvius Adamı eserini anatomi ile alakalı aldığı notlarının yanına çizmiştir. Çizimin en önemli taraflarından biri insan vücudunu geometrik bir şekilde yorumlamıştır. Çizimin yanında klasik mimari kavramlarıyla yapılan açıklamalar sayesinde da Vinci’nin çizimlerini nasıl planladığını ve neyi göstermek istediği hakkında bilgi sahibi olunabiliyor. Birçok sanatçı Vitruvius Adamı tasarlamaya çalışmıştır ancak da Vinci’ye kadar kimse başarılı olamamıştır.

  • Virgin of The Rocks (Kayalıklar Bakiresi)

Kayalıklar Bakiresi eserinin 2 farklı versiyonu bulunmaktadır. Bunlardan biri Londra Müzesi’nde diğeri ise Louvre Müzesi’nde yer almaktadır. İki resmi birbirinden ayıran birkaç ayrıntı vardır, örneğin bitki örtüsü, kullanılan renkler ve kullanılan teknik. Hangi resmin daha önce yapıldığına dair net bir bilgi bulunmamaktadır.

 Londra Müzesinde Bulunan Kayalıklar Bakiresi Londra Müzesi Leonardo

Londra Müzesi’nde bulunan resim yakında zamana kadar bazı bölümlerinin Leonardo’nun asistanları tarafından yapıldığı düşünülse de yapılan restorasyon çalışmalarıyla bu düşünce yok olmuştur. Resim Milano’daki San Francesco Maggiore Kilisesi için yapılmıştır. Resmi Londra’ya Gavin Hamilton 1781-1785 yılları arasında getirmiştir. 1880 yılında ise Ulusal Galeri tarafından satın alınmıştır

Louvre Müzesinde Bulunan Kayalıklar Bakiresi Louvre Müzesi da Vinci

Tarihçilerin yaptıkları araştırmaya göre Louvre Müzesi’nde bulunan eserin ilk yapılan resim olduğu düşünülmektedir. Resmin tamamının Leonardo tarafından yapıldığı bilinmektedir. Resme ait ilk kayıtlar, Fransız Kraliyet Sarayı koleksiyonunun 1625 yılındaki kayıtlarında rastlanmaktadır. Resimde sfumato tekniği kullanılmıştır. Leonardo’nun neden aynı resimden 2 tane yaptığına dair birçok söylenti vardır ama asıl nedeni günümüzde hala bilinmemektedir.

Leonardo da Vinci’nin Diğer Eserleri

  • Benois Madonna (Madonna ve Çiçekli Çocuk) Madonna ve Çiçekli Çocuk

  • Kakımlı Kadın Kakımlı Kadın

  • Saint Jerome in the Wilderness (Vahşi Doğada Aziz Jerome) Saint Jerome in the Wildernss

  • The Virgin and Child with St.Anne (Hz. Meryem ve Oğlu Azize Anne ile) Hz.Meryem ve Oğlu Azize Anne ile

  • The Battle of Anghiari (Anghiari Savaşı)Battle of Anghiari

  • Kırmızı Tebeşir Otoportresi Kırmızı Tebeşir Otoportresi

  • Adoration of The Magi (Akil Adamların Hayranlığı) Akil Adamların Hayranlığı

  • La Scapigliata La Scapigliata

  • Salvator Mundi Salvator Mundi

  • Saint John The Baptist (Vaftizci Yahya) Vaftizci Yahya


Yasemin

Yazar: Yasemin Ak